- Centrum wiedzy technicznej
- Zasady doboru pasowań łożysk
- Pola tolerancji otworów H7–H11
- Typowe pasowania węzłów łożyskowych
- Tolerancje regeneracyjne otworów pod sworznie i tuleje
- Pierścienie osadcze DIN 471 / DIN 472
- Tuleje ślizgowe – rodzaje i dobór
- Montaż i demontaż łożysk – zasady techniczne
Dobór pasowania węzła łożyskowego zależy od charakteru obciążenia, kierunku jego działania względem pierścieni łożyska, prędkości obrotowej oraz warunków eksploatacyjnych.
Zasadą podstawową jest, że pierścień, względem którego obciążenie działa obwodowo, powinien być osadzony z wciskiem. Pierścień, względem którego obciążenie ma charakter stały, może być osadzony z luzem lub pasowaniem przejściowym.
Tabela typowych pasowań
| Warunki pracy | Pierścień wewnętrzny (wał) | Pierścień zewnętrzny (otwór) | Charakter pasowania |
|---|---|---|---|
| Obciążenie normalne | k6 | H7 | Pasowanie przejściowe / lekki wcisk |
| Duże obciążenia | m6 | H7 | Wcisk |
| Bardzo duże obciążenia / udary | n6 | H7 | Mocny wcisk |
| Pierścień zewnętrzny nieruchomy | h6 | H7 | Pasowanie z luzem |
| Obciążenie obwodowe na pierścień zewnętrzny | h6 | M7 / N7 | Wcisk w korpusie |
| Układ ustalający | k6 / m6 | H7 | Ustalenie osiowe |
| Układ pływający | k6 | H7 (z luzem osiowym) | Kompensacja wydłużeń |
nie zastępuje obliczeń konstrukcyjnych
nie uwzględnia rozszerzalności cieplnej materiałów o dużym współczynniku α
nie dotyczy cienkościennych korpusów
Zasady interpretacji
W przypadku wału obracającego się względem obciążenia pierścień wewnętrzny powinien mieć wcisk, aby zapobiec jego obracaniu się na powierzchni osadczej.
Jeżeli obciążenie działa obwodowo na pierścień zewnętrzny, wcisk należy zastosować w gnieździe korpusu.
Przy dużych obciążeniach dynamicznych zaleca się zwiększenie wcisku poprzez wybór pola m6 lub n6.
Wpływ temperatury i prędkości
Wysokie prędkości obrotowe oraz różnice temperatur pomiędzy wałem i korpusem mogą powodować zmianę wartości wcisku w czasie pracy.
Zbyt duży wcisk może prowadzić do zmniejszenia luzu promieniowego łożyska oraz wzrostu temperatury pracy. W takich przypadkach należy uwzględnić klasę luzu wewnętrznego (np. C3).
Uwagi konstrukcyjne
Dobór pasowania powinien być analizowany łącznie z:
- tolerancją geometryczną powierzchni osadczych,
- chropowatością,
- współosiowością gniazd,
- sposobem montażu i demontażu.
Odniesienie do norm
Dobór pasowań należy wykonywać zgodnie z:
ISO 286-2 – tolerancje wymiarowe
ISO 492 – dokładność łożysk
ISO 1101 – tolerancje geometryczne
